آب کر

آب کُراز اقسام آب مطلق و در زمره آب محقون (نگه داشته شده) است که با ملاقات با نجاست متنجس نمی‌ شود. حد نصاب شرعی آن طبق مشهور ۴۲.۸۷۵ وجب مکعب است که معادل حدود ۳۸۴ لیتر می باشد، در نظام طبقه ‌بندی از لحاظ پایداری در برابر نجاست و قابلیت مطهریت (پاک‌ کنندگی) بالاتر از آب قلیل می باشد ، آب کُر به خاطر تسهیل در امر تطهیر به منبعی اصلی برای تطهیر نجاسات قرار گرفته و در انجام وضو و غسل مورد استفاده قرار می گیرد.

مفهوم‌شناسی

معنای لغوی: واژه «کُر» در لغت به معنای پیمانه مخصوص اهل عراق است و معانی دیگری مثل تجمع و گرد آوردن هم برای آن ذکر کرده اند.

معنای اصطلاحی: در اصطلاح فقهی، کُر به مقدار مشخصی از آب مطلق یا بیش تر از آن مقدار گفته می‌ شود که با ملاقات نجاست، متنجس نمی‌ شود بر خلاف آب قلیل که کمتر از آن مقدار است و با ملاقات نجاست متنجس می‌ شود، آب کُر در برابر نجاست پایداری دارد و تا زمانی که بو، رنگ با طعم آن تغییر نکند، پاک باقی می‌ ماند. برای تشخیص مقدار و حد کر، دو معیار حجمی وجود دارد:

۱.حجم بر حسب وجب: مشهور فقهاء معتقدند حجم آب باید به گونه‌ای باشد که مجموع آن ۴۲.۸۷۵ وجب (۳.۵ × ۳.۵ × ۳.۵) باشد.

۲.حجم برحسب لیتر:حجم آب کر بر حسب لیتر حدود ۳۸۴ لیتر یا طبق نظر برخی دیگر حدود ۳۷۷ لیتر است.

جایگاه فقهی

آب به عنوان یکی از موارد پاک کننده داری اقسامی است:

۱.آب کر:آب کُرّ آبی است که حجم آن به حدّ کُرّ یعنی ۳۸۴ لیتر برسد و یا بیش تر باشد و اگر با نجاست ملاقات کند متنجس نمی شود تا زمانی که رنگ، بو یا طعم آن تغییر نکند، و اگر هم بر اثر ملاقات نجاست یکی از این سه مورد تغییر کند، با بر طرف شدن این تغییر دوباره پاک می‌ شود، و برخلاف آب قلیل نیازی به اتصال با آب دیگر ندارد.

۲.آب جاری: آب جاری آبی است که از زمین می‌ جوشد و جریان دارد، چه جریان آن روی زمین دیده شود و چه در زیر زمین باشد.

۳.آب چاه:آبی است که از زمین می ‌جوشد و دارای ماده است؛ این آب به دلیل اتصال به ماده و منبع که در حال جوشش است، در حکم آب جاری محسوب می ‌شود و تا زمانی که بو، رنگ یا مزه آن بر اثر نجاست تغییر نکند، پاک باقی می‌ ماند حتی اگر مقدار آن کمتر از کُر باشد.

۴.آب باران: آبی است که در زمان بارش از آسمان، حکم آب جاری را دارد و با ملاقات نجاست متنجس نمی ‌شود و هر متنجسی را تطهیر می ‌کند.

۵.آب قلیل: آبی است که مقدار آن کمتر از حدّ کُر می‌ باشد و در متنجس شدن آن، تغییر رنگ، بو یا مزه لازم نیست و با ملاقات با نجاست متنجس می شود.

آب کُر به عنوان یکی از اقسام آب‌ های مطلق، در زمره آب محقون (نگه داشته شده ،حبس شده) قرار می ‌گیرد. آب محقون آبی است که در مکانی ثابت بوده و جریان طبیعی (مانند چشمه یا رودخانه) ندارد. آب کُر در برابر آب قلیل قرار دارد و معیار تشخیص آن رسیدن به حد نصاب شرعی یا بیش تر از آن حد می باشد..

در نظام طبقه ‌بندی آب‌ ها، آب کُر جایگاه ویژه‌ ای دارد؛ به این معنا که از نظر پایداری در برابر نجاست، همتراز آب جاری و بالاتر از آب قلیل است، زیرا برخلاف آب قلیل، با ملاقات نجاست متنجس نمی ‌شود. از طرف دیگر، از نظر قابلیت مطهریت (پاک‌ کنندگی)، بالاتر از آب قلیل قرار دارد، چرا که آب قلیل توانایی پاک کردن اشیای متنجس را طبق شرایطی دارد؛ این جایگاه باعث شده است که آب کُر به خاطر تسهیل در امر تطهیر به منبع اصلی و قابل اطمینان برای طهارت در اکثر شرایط زندگی فردی و اجتماعی مطرح باشد.

نوع موضوع

یکی از مراحل موضوع شناسی عناوین فقهی شناخت نوع موضوع است به این دلیل که شناخت موضوع در فرایند شناخت منابع و روش شناسی موضوع دخیل است. آب کُر یک عنوان منصوص و مقید شرعی است که لفظ آن در روایات آمده است و حد نصاب آن هم بیان شده است.

عناوین همگون

آب قلیل: آب قلیل آبی است که مقدار آن کمتر از حدّ کُر می‌ باشد و در متنجس شدن آن، تغییر رنگ، بو یا طعم لازم نیست و با ملاقات نجاست متنجس می شود .

کاربردهای فقهی

۱.پاک کردن نجاسات: آب به عنوان یکی از مواد پاک‌ کننده برای از بین بردن نجاسات می باشد آب کر هم که از اقسام آب است یکی از اصلی ترین منابع طهارت و برای پاک کردن نجاست از آن استفاده می شود.

۲.طهارت برای عبادات (وضو و غسل): آب قلیل برای انجام وضوء و غسل مورد استفاده قرار می‌ گیرد.